(Artikelnr: ISSN 1873 829X-60)

In het krachtenspel van Mens en Waal. Een biografie van het Lentse land
Archeolgische Monumentenzorg in het Plangebied van de Dijkteruglegging bij Lent. 3
Archeologische Berichten Nijmegen Rapport 60 

E. Heunks en F. van Hemmen 

Paperback, 224 pp. 2016. 

Voor ons lijkt het al sinds mensenheugenis dat de Waal in een smal stroombed onder langs de stuwwal van Nijmegen stroomt. Zo smal dat dit vanuit waterstaatkundig perspectief is omschreven als een ‘flessehals’, met het risico dat bij veel wateraanvoer de Nijmeegse benedenstad kan onderlopen en het doorbreken van de noordelijke Waaldijk niet ondenkbaar is. In dat geval zou het rivierwater Lent en de streken ten westen hiervan, een gebied tot aan Holland, schade en leed berokkenen. Een rampscenario, maar tussen 1500 en 1900 is dat haast met regelmaat van de klok geschied. Om een herhaling te voorkomen is in het kader van het rijksprogramma ‘Ruimte voor de Rivier’ de dijk bij Lent ruim 350 meter landinwaarts verlegd en is ten noorden van de rivier een nevengeul – de Spiegelwaal – uitgegraven, die zorgt voor een snellere doorstroming van rivierwater tussen Nijmegen en Lent. Het plangebied van deze omvangrijke dijkteruglegging – ook wel bekend als Ruimte voor de Waal – omvat 240 ha. De ondergrond hiervan ligt boordevol informatie over hoe mensen hier hebben geleefd in het verleden. En dankzij archeologische monumentenzorg is een deel van die informatie verzameld. Daarvoor zijn honderden proefsleuven gegraven om de meest informatieve plekken te lokaliseren. Vervolgens hebben de archeologen van de gemeente Nijmegen op dertien van die locaties archeologische opgravingen verricht.
 
De resultaten van deze onderzoeken zijn vastgelegd in zeven thematische onderzoeksverslagen, waarin de beeldvorming van het lokale verleden centraal staat. In deze publicatie vormt het Lentse landschap het centrale thema. Gelijk in een biografie wordt de lezer in stappen door de tijd, beginnend in de ijstijden, meegevoerd door een voortdurend aan veranderingen onderhevig landschap. Natuurlijke krachten domineerden tot in de middeleeuwen deze veranderingen en bepaalden in hoge mate de bestaansmogelijkheden van de mens. Die waren er in het vruchtbare Lentse rivierenlandschap volop, getuige de vele archeologische vondsten die tot diep in de prehistorie teruggaan. De verspreiding daarvan blijkt nauw gerelateerd aan het complexe patroon van voormalige holocene rivierlopen en oudere pleistocene afzettingen, en aan de tijdsdiepte die deze vertegenwoordigen. Het verklaart onder andere waarom de oudste vondsten in het plangebied pas uit de late bronstijd dateren en geeft een spectaculair antwoord op de vraag waarom de vroeg-middeleeuwse dorpskern van Lent zich juist hier kon ontwikkelen. Deze ontstond op de oostoever van een voormalige Waalgeul die hier tot in de Romeinse tijd actief was, en waarvan de restgeul tot in recente tijden in hoge mate bepalend blijkt te zijn geweest voor de ruimtelijke ontwikkeling in en rond Lent. Vanaf de middeleeuwen kreeg de mens steeds meer invloed op de ruimtelijke ontwikkelingen, waarbij steeds meer land in cultuur werd gebracht en de Waal geleidelijk aan in een keurslijf van dijken, kaden en kribben werd gedwongen. Mede aan de hand van de archeologische vondsten uit het plangebied wordt de stapsgewijze cultivering van het middeleeuwse Lentse land in detail uiteengezet en in een historisch perspectief geplaatst. Het verhaal van het Lentse land leert ons dat niets zo dynamisch veranderlijk is als een rivierenlandschap en de instelling van de bewoners hiervan. Het gaat daardoor over een krachtenspel, eerst beheerst door de Waal, later door de mens. Een spel dat nooit uitgespeeld zal raken, maar dat met de aanleg van de Spiegelwaal voorlopig in het voordeel van de mens is beslecht.
 


 
Prijsinformatie:
Prijs per stuk: € 36,00
Aantal: Bestellen

Voorraad